Osobowość prawna ZOZ-u a ustawa o działalności leczniczej.


W ostatnich dniach w mediach toczy się dość głośna dyskusja na temat osobowości prawnej SP ZOZ-ów czy też jej braku. Problem pojawił się gdy zauważono, że w nowej ustawie z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. 2011 nr 112 poz. 654) nie umieszczono przepisu stanowiącego o tym iż SP ZOZ ma osobowość prawną.  Czy zatem SP ZOZ ma osobowość prawną? Myślę, że warto w tym momencie dorzucić swój kamyczek do dyskusji.

Wykładnia Ministerstwa Zdrowia przedstawiona przez rzecznika Ministerstwa stanowi iż „zakłady opiieki zdrowotnej zyskały osobowość prawną w momencie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Nowa ustawa nie znosi skutków tego aktu .”Problem w tym, że wpis w KRS kierując się wykładnią literalną przepisów Kodeksu Cywilnego pozbawiony jest w nowej przestrzeni prawnej podstaw albowiem jak stanowi art. 33 K.C. Osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną.W chwili obecnej nie ma zaś przepisów, które mogłyby być uznane za przepisy szczególne, albowiem zostały one derogowane przez omawianą ustawę. Wpis w KRS wciąż widnieje, jest też możliwa wykładnia funkcjonalna przepisów nowej ustawy. Z drugiej strony osobowości prawnej nie można domniemywać, pozostaje więc przyznanie SP ZOZ-om miana ułomnej osoby prawnej, co z pewnością nie było zamiarem ustawodawcy. Może to mieć także negatywne konsekwencje przy zawieraniu kontraktów na usługi medyczne przez szpitale.Rozwiązaniem problemu byłaby szybka nowelizacja nowej ustawy i wiara na przyszłość iż podobne problemy będą rzadkością.

, ,

  1. #1 by Konrad on Marzec 7, 2012 - 5:57 pm

    Mam odmienny pogląd:
    Uchylenie art. 35b ust. 3 i art. 35 ust. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89, z późn. zm.) nie ma jakiegokolwiek wpływu na zdolność do ponoszenia przez samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej po dniu 1 lipca 2011 r. solidarnej odpowiedzialności określonej w art. 27 ust. 7 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. Nr 112, poz. 654).
    Stosownie do brzmienia art. 37 § 1 k.c., jednostka organizacyjna uzyskuje osobowość prawną z chwilą jej wpisu do właściwego rejestru, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Wynikająca z tego przepisu generalna zasada uzyskania osobowości prawnej, została również wyrażona przez ustawodawcę w obowiązującej do 30 czerwca 2011 r. ustawie o zakładach opieki zdrowotnej. Art. 35b ust. 3 ww. ustawy, przewidywał obowiązek rejestracji samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej w Krajowym Rejestrze Sądowym. Obowiązek wpisu samodzielnego zakładu opieki zdrowotnej do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej, stanowił warunek sine qua non uzyskania osobowości prawnej przez ten zakład. Wpis taki miał charakter konstytutywny, co oznacza, że samodzielnych publiczny zakład opieki zdrowotnej uzyskiwał osobowość prawną, dopiero z chwilą uprawomocnienia się stosownego postanowienia sądu rejestrowego. Tym samym ustawa o zakładach opieki zdrowotnej przewidywała rejestracyjny tryb powstania osoby prawnej, potwierdzając generalną zasadę wynikającą z art. 37 § 1 k.c.

    Podobnie jak powstanie, także ustanie osoby prawnej wiąże się z różnymi zdarzeniami, które zgodnie z art. 35 k.c. regulują odrębne przepisy. Od woli ustawodawcy zależy więc, kiedy i w jaki sposób, jednostka organizacyjna utraci osobowość prawną przyznaną jej na gruncie szczególnych przepisów. Jednakże utrata osobowości prawnej winna nastąpić w takim samym trybie jak jej przyznanie. Potwierdził to również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 marca 2004 r., w którego uzasadnieniu wskazano, iż osobowość prawna, w przeciwieństwie do fizycznej (naturalnej) jest kategorią normatywną, co wyraża się w sformułowaniu zdania pierwszego art. 35 k.c., stanowiącego, że powstanie, ustrój i ustanie osób prawnych określają właściwe przepisy. Pozwala to uznać, że ustanie osoby prawnej powinny wprost określać przepisy ustawy albo innych aktów normatywnych wydanych na podstawie ustawy.

    Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej w art. 35b ust. 9 expressis verbis, stwierdzała, iż samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej tracił osobowość prawną w przypadku wykreślenia go z Krajowego Rejestru Sądowego.

    Z dniem 1 lipca 2011 r. przepisy ustawy o zakładach opieki zdrowotnej zostały zastąpione przepisami ustawy o działalności leczniczej. Pomimo licznych zmian jakie wprowadziła nowa ustawa, zarówno w zakresie zasad organizacji systemu ochrony zdrowia, jak i funkcjonowania podmiotów prowadzących działalność leczniczą, żaden z jej przepisów nie przewidywał utraty osobowości prawnej przez samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Tym samym wszystkie samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, które uzyskały osobowość prawną na gruncie przepisów ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, posiadały ją również po wejściu w życie przepisów ustawy o działalności leczniczej. Argumenty wskazujące, iż jakoby samo wejście w życie przepisów ustawy o działalności leczniczej, powodowało utratę przez te jednostki osobowości prawnej, należy uznać za bezzasadne. Takiemu rozumowaniu sprzeciwia się nie tylko wola ustawodawcy (brak jednoznacznego przepisu powodującego utratę osobowości prawnej), ale przede wszystkim wykładnia systemowa tych przepisów.

    Wprawdzie na gruncie ustawy o działalności leczniczej, ustawodawca nie przyznał wprost osobowości prawnej samodzielnym publicznym zakładom opieki zdrowotnej (tak jak to zostało uczynione w art. 35b ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej), to jednak wielokrotnie potwierdza ten fakt, w poszczególnych częściach tej ustawy.

    W związku z tym, iż wykładnia językowa nie przesądza jednoznacznie
    o posiadaniu przez analizowane zakłady osobowości prawnej, konieczne jest zastosowanie wykładni systemowej. W tym względzie, na uwagę zasługuje
    w szczególności art. 60 oraz art. 80 ustawy o działalności leczniczej.

    Ustanie bytu prawnego samodzielnego zakładu opieki zdrowotnej przewidziane zostało w art. 60 ustawy o działalności leczniczej. Przepis ten wyraźnie wskazuje, iż likwidacja samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej następuje w drodze rozporządzenia, zarządzenia albo uchwały właściwego organu podmiotu tworzącego. Ponadto, ustęp 3 art. 60 stwierdza, iż rozporządzenie, zarządzenie albo uchwała o likwidacji samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej stanowi z dniem zakończenia likwidacji podstawę do jego wykreślenia m. in.
    z Krajowego Rejestru Sądowego. Dopiero więc, z chwilą zakończenia likwidacji następuje utrata osobowości prawnej, przyzna na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy. A contrario oznacza to, że samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej musi posiadać osobowość prawną, którą utraci dopiero w skutek zakończenia likwidacji. Podobna regulacja zamieszczona została w art. 80 ust. 2 ustawy o działalności leczniczej, który przewiduje, iż z dniem przekształcenia samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej w spółkę kapitałową, następuje wykreślenie tego podmiotu z Krajowego Rejestru Sądowego. Ustawodawca tym samym przesądza o posiadaniu osobowości prawnej przez ten podmiot, a dopiero jego przekształcenie, a w konsekwencji wykreślenie z Krajowego Rejestru Sądowego, wiąże się z jej utratą.

    Potwierdzeniem powyższego jest również fakt, iż ustawa o działalności leczniczej nie przewiduje możliwości powstawania nowych samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej (z wyjątkiem tych łączących się), co też zostało wskazane w art. 204 ust. 1. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nie mogą być tworzone samodzielnie publiczne zakłady opieki zdrowotnej, z wyjątkiem tych powstałych w wyniku połączenia. Jednocześnie samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej działające na podstawie dotychczasowych przepisów, stają się z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podmiotami leczniczymi niebędącymi przedsiębiorcami. Zatem
    z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, iż polski ustawodawca
    z jednej strony przyjął koncepcję nietworzenia nowych podmiotów, z drugiej zaś, umożliwił funkcjonowanie już zarejestrowanym (działającym) samodzielnym publicznym zakładom opieki zdrowotnej.

    Reasumując powyższe, należy jednoznacznie stwierdzić,
    iż wejście w życie ustawy o działalności leczniczej, nie stanowi podstawy utraty przez samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej osobowości prawnej, nabytej na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.

    Quod erat demonstrandum
    http://www.infor.pl/oferta2012/ustawa-o-dzialalnosci-leczniczej-z-komentarzem-oraz-wybranymi-aktami-wykonawczymi.php

    • #2 by adrianbielecki on Czerwiec 4, 2012 - 9:31 pm

      Wejście w życie ustawy nie stanowi podstawy utraty przez SP ZOZ osobowości prawnej – zgoda. Brak jednak także podstawy do jej posiadania przez te ZOZ-y. W takiej sytuacji powoduje to zawieszenie i tylko mocno nadwyrężana wykładnia funkcjonalna może tłumaczyć to niedopatrzenie ustawodawcy.

  2. #3 by Artur on Listopad 13, 2013 - 10:08 am

    Podzielam pogląd autora niniejszego bloga i nie zgadzam się z komentarzem zamieszczonym pod wpisem. Pan Konrad pisze o „generalnej zasadzie” wynikającej z art. 37 KC zapominając o art. 33 – art. 37 jest konsekwencją art. 33, w którym to właśnie artykule zawarto generalną zasadę.
    Co do art. 60 ust. 3 UoDL to nie należy zapominać, że SPZOZ-y utworzone w wyniku połączenia są wpisywane do KRS-u stąd mowa o wykreślaniu przy likwidacji, ale to żaden dowód.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: