Granica wieku w kontekście decyzji o swoim leczeniu – 16 lat zgodne z konstytucją


11 października 2011 r. Trybunał Konstytucyjny z inicjatywy Rzecznika Praw Obywatelskich zbadał konstytucyjność przepisów dotyczących zgody na leczenie małoletniego poniżej 16 roku życia. Trybunał orzekł, iż wspomniana granica umożliwiająca decydowanie o leczeniu jest zgodna z Konstytucją. W tym miejscu postaram się o krótkie omówienie tego orzeczenia.

Wniosek RPO

Wnioskodawca wskazywał m.in. na fakt, iż zgoda małoletniego poniżej 16 roku życia nie ma znaczenia prawnego z punktu widzenia procesu leczenia, zaś kodeks karny pozwala pociągnąć do odpowiedzialności (a więc uznać za świadomych w rozeznaniu powagi czynu) już 15-letnich sprawców. Kodeks cywilny idzie nawet dalej – ustalając granicę ograniczonej zdolności prawnej na 13 lat. Trybunał musiał zadać sobie pytanie – jaka jest zatem granica autonomii dziecka na tle polskiej konstytucji oraz Konwencji o prawach dziecka?

Odpowiedź Trybunału

Trybunał uznał, iż wspomniane akty nie nakazują wiązać skutków prawnych ze zdaniem małoletniego, lecz obligują jedynie do jego poznania. W orzeczeniu wskazano także na faktyczne trudności uzależniania zgody od stopnia rozwoju konkretnego małoletniego.

Generalne uzależnienie wymagania osobistej zgody małoletniego pacjenta od poziomu jego rozwoju wiązałoby się z koniecznością stworzenia instytucjonalnej kontroli tego poziomu w każdym indywidualnym przypadku. Oznaczałoby to z kolei konieczność zapewnienia profesjonalnej służby w każdym niemal zakładzie opieki zdrowotnej. Opóźniałoby także udzielenie pomocy lekarskiej.

Odnosząc się z kolei do odmienności powyższych rozwiązań m.in. z wymogiem uzyskania zgody małoletniego powyżej lat 13 na pobranie od niego szpiku czy wymogiem pisemnej zgody małoletniej powyżej lat 13 na dokonanie aborcji Trybunał wskazał, że jest to regulacja szczególna, normująca sytuacje relatywnie rzadkie. Zgodnie z orzeczeniem TK tam, gdzie świadczenia wykonywane są masowo techniczne możliwości tego typu zgody są ograniczone, zaś Konstytucja nie obliguje do takiego ustalenia granicy, jaki jest zawarty w przepisach szczególnych. Tym samym do ustawodawcy należy wybór – gdzie należy postawić granicę, co też jest uczynione.

Komentarz

Trybunał podszedł do sprawy pragmatycznie – uzasadniając swoje orzeczenie nie tylko w oparciu o argumentacją stricte prawniczą, ale także biorąc pod uwagę realne możliwości realizacji tej kwestii. Trybunał podkreślił, że spójność systemu jest zapewniona przez fakt, iż sytuacje szczególne, które wymagają zgody mimo wieku poniżej 16 lat łączy nieleczniczy charakter (aborcja, eksperyment, pobranie szpiku). Jeśli zaś chodzi o czynności lecznicze zgoda ta może być ustalona na granicy 16 lat.

  1. Dodaj komentarz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: